Kieviten verdwijnen in sneltempo uit het Vlaamse landschap. Daarom springt ZOO Planckendael voor deze vogels in de bres in De Zegge, het natuurreservaat van de Foundation van ZOO Planckendael. Kievitseieren die verloren dreigen te gaan, worden veilig uitgebroed in ZOO Planckendael. Daarna worden de jonge vogels in De Zegge teruggegeven aan de natuur.
Bedreigde nesten krijgen een kans
Kieviten bouwen hun nest vaak op landbouwpercelen. Wanneer akkers worden bewerkt of ingezaaid, gaan eieren en kuikens vaak verloren. Daarom sporen vrijwilligers van De Zegge en Natuur en Bos samen met de Werkgroep Weide- en Akkervogels van Natuurpunt nesten op. “Als bescherming ter plaatse niet mogelijk is, worden de eieren veilig naar ZOO Planckendael gebracht, waar ze in de broedmachine verder worden uitgebroed,” vertelt Frédéric Verstappen, curator vogels in ZOO Planckendael.
Dit voorjaar werden in een gebied van ongeveer 800 hectare in de vallei van de Kleine Nete al tientallen eieren veiliggesteld. Die zijn de voorbije maanden op hun eigen tempo uitgekomen. Uiteindelijk hoopt ZOO Planckendael een veertigtal jonge kieviten te kunnen uitzetten vanuit natuurreservaat De Zegge.
"Elke kievit die succesvol kan uitvliegen, is belangrijk voor het in stand houden van de soort", zegt Frédéric. "Met dit project willen we tijd winnen voor de populatie, terwijl tegelijk verder gewerkt wordt aan het herstel van een geschikt leefgebied."
De kievit heeft het moeilijk
De kievit was ooit een vertrouwde verschijning op Vlaamse akkers en weilanden, maar de aantallen zijn de voorbije decennia sterk afgenomen. Intensieve landbouw, verlies van geschikt leefgebied en predatie maken het de soort bijzonder moeilijk. Tussen 2007 en 2024 kende de Vlaamse populatie een dramatische afname van 75 procent.
Met dit pilootproject willen ZOO Planckendael, De Zegge en Natuurpunt nagaan hoe jonge vogels succesvol kunnen worden uitgezet én hoe natuurherstel en soortbehoud elkaar kunnen versterken. De opgedane kennis kan later ook ingezet worden voor andere bedreigde weide- en akkervogels.
Eerst wennen, daarna de natuur in
Voor ze worden vrijgelaten, verblijven de jonge kieviten enkele dagen in een ruime volière in De Zegge. Via een zogenaamde ‘soft release’ krijgen ze de tijd om hun nieuwe omgeving rustig te leren kennen voordat ze volledig op eigen kracht verder gaan.
Natuurherstel én samenwerking
Het project draait niet alleen om het redden van eieren. Op lange termijn willen ZOO Planckendael en zijn natuurreservaat De Zegge samen met Natuurpunt vooral het leefgebied van de kievit en andere akker- en weidevogels herstellen. Dat kan alleen door samen te werken met landbouwers, vrijwilligers en natuurorganisaties.
"Landbouwers spelen vandaag een sleutelrol in het voortbestaan van grondbroedende vogels", zegt Toon Deswert, conservator van natuurgebied De Zegge. "Door rekening te houden met nesten tijdens landbouwactiviteiten én tegelijk te investeren in natuurherstel, kunnen we het verschil maken."
“Weidevogels staan onder zware druk in ons landschap. Dé sleutel voor overleving op lange termijn ligt in het simultaan beschermen van hun nesten én optimaliseren van hun leefgebied. Want alleen met gevarieerd en soortenrijk leefgebied in combinatie met een goede waterhuishouding, leggen we het fundament voor een duurzaam behoud van onze weidevogels." Zegt Griet Nijs van Werkgroep Weide- en Akkervogels van Natuurpunt.
Natuurreservaat De Zegge is een kwetsbaar paradijs voor zeldzame fauna en flora en één van de schaarse plekken in België waar nog een unieke moerashabitat met belangrijk laagveen voorkomt. De Zegge is bovendien de thuishaven van verschillende zeldzame dieren zoals de roerdomp, de bruine kiekendief, het porseleinhoen, de ringslang, de waterspitsmuis en nog veel meer. Om dieren en natuur extra te beschermen en rust te gunnen, is De Zegge niet vrij toegankelijk voor bezoekers.